Het infantiele openbaarheidsbeleid van Bloemendaal

De absurditeit bij de gemeente Bloemendaal kent geen grenzen. Na een langlopend wob-verzoek heeft het college van burgemeester en wethouders besloten document 2014065941 alsnog te openbaren. Het is opvallend dat een niets betekenend documentje dat hieraan is gekoppeld nog wel wordt achtergehouden. Dit ondanks de stelling van burgemeester Roest dat duidelijkheid het enige middel is om vertrouwen in zijn gemeente te herstellen.

1 oktober 2018. Burgemeester Roest vraagt mijn jas, hangt deze aan de kapstok en gaat mij voor naar de spreekkamer. In aanwezigheid van een ambtenaar zullen wij praten over het tegenstrijdige en zorgwekkende beleid rondom openbaarheid van bestuur in Bloemendaal.

Aanleiding voor de ontmoeting waren twee zaken waarbij Bloemendaal de gordijnen dicht deed, terwijl voor iedereen duidelijk was wat er zich in het gemeentehuis heeft afgespeeld.

In 2015 wilde ik via de Wob (Wet openbaarheid van bestuur) precario-aanslagen inzien. Bloemendaal weigerde deze belastingaanslagen te openbaren vanwege artikel 67 van de Algemene Wet inzake Rijksbelastingen (Awr). Artikel 67 regelt de geheimhouding van inkomens- en vermogensgegevens wanneer burgers hun belastingaangifte invullen.

Precario is een belasting die wordt geheven voor het hebben van spullen op straat (terras, reclameborden en bouwcontainers). Anders dan inkomens- en vermogensgegevens kan iedereen die op straat voorbij loopt, zien wat er gebeurt en waarvoor er precario moet worden betaald. Bloemendaal had geen boodschap aan de realiteit en weigerde gebruik te maken van haar bevoegdheid (geheime) informatie te mogen openbaren. De weigering van de gemeente laat zich het best vertalen als: opgestoken middelvinger naar de burger!

Burgemeester Roest vond de gang van zaken vreemd en stelde voor deze te laten onderzoeken door zijn ambtenaren. Hij kwam zelf met het idee er een pilot-project van maken om te kijken of er alsnog openheid kon worden gegeven over de wijze waarop de gemeente precario-aanslagen oplegt.

Een andere zaak die met Roest werd besproken was de aangifte tegen raadslid Marielys Roos vanwege het openbaren van geheime documenten. Ik had begin 2018 een wob-verzoek ingediend om alle besluiten te openbaren die aan de basis liggen van de aangifte tegen deze Bloemendaalse volksvertegenwoordiger. Roest begreep het verzoek en gaf aan dat hij zelf ook had aangedrongen op een alles verklarend onderzoek.

Het is nogal wat om -in een rechtstaat- een volksvertegenwoordiger uit te leveren aan de politie en het openbaar ministerie. Daarom had ik verwacht dat de gemeente duidelijk kon uitleggen waarom de aangifte tegen Roos gerechtvaardigd was. Het tegendeel bleek het geval.

Bloemendaal openbaarde een niet relevant collegevoorstel en bijbehorende besluitenlijst van augustus 2015. Deze documenten regelden de aangepaste geheimhouding van gemeentelijke documenten, maar hadden niets te maken met de aangifte tegen Roos omdat ze ná de aangifte waren opgesteld.

Het basisbesluit van de geheimhouding en de bijbehorende handtekening van 4 november 2014 hielden burgemeester en wethouders achter. Zo was het onmogelijk te controleren of Roos schuldig is aan het openbaren van geheime documenten.

De bezwarencommissie tikte het college van burgemeester (Roest) en wethouders (Heijink, Wijkhuizen en De Roy van Zuidewijn-Rive) op de vingers. Het leidde alsnog tot gedeeltelijke openbaring van het collegevoorstel waarin de argumenten voor geheimhouding worden opgesomd.

De besluitenlijst die bij het collegevoorstel hoort, bleef in de kluis liggen. Bloemendaal weigert deze om onbegrijpelijke redenen alsnog vrij te geven. Ze verschuilen zich daarbij achter artikel 60 van de Gemeentewet. Die zegt dat geheime besluiten niet geopenbaard hoeven te worden.

Uiteraard is er een mogelijkheid van dit uitgangspunt af te wijken, maar dat weigert de gemeente. Zo ontstaat er een situatie waarbij het collegevoorstel duidelijk staat waarom het gaat, maar het nevenschikkende document toch niet wordt gedeeld met het grote publiek.

Het gedrag van de gemeente laat zich vergelijken met het gezinshoofd uit de jaren vijftig: ‘Ik bepaald, want ik ben de baas.’ Argumenten doen er niet toe. Gezicht strak in de plooi en weerstand negeren, lijkt het devies.

En zo creëren burgemeester en wethouders een situatie waarbij zij met boter op hun hoofd in de zon gaan lopen. Op de zitting van 4 oktober 2018 bij het Gerechtshof Amsterdam is het geweigerde document namelijk al in de openbaarheid besproken. Dat gebeurde tijdens het hoger beroep van raadslid Roos.

Tijdens deze rechtszaak bleek dat de originele besluitenlijst is aangepast. Onder het document -om onverklaarbare redenen ‘Niet openbare notulen’ genoemd- is de volgende tekst toegevoegd: ‘Dit is een uitdraai van de digitale niet-openbare notulen van 4 november 2014, waarvan de inhoud op waarheid is geverifieerd en ondertekend op 12 april 2016’.

Het document toont de handtekeningen van wethouder Nico Heijink en gemeentesecretaris Wilma Atsma. Beide personen waren niet aanwezig bij de oorspronkelijke vergadering en toch tekenden zij ervoor. De aangepaste besluitenlijst is zo een smoking gun geworden als het gaat om valsheid in geschriften.

In 2016 wordt een besluit uit 2014 ondertekend. Op zich reden genoeg om aangifte te doen bij de politie.

De grote vraag die zich voordoet, is waarom de besluitenlijst achteraf is ondertekend. En waarom wordt de originele vragenlijst niet geopenbaard nu het geen geheime informatie meer bevat? De meest infantiele verklaring is dat Bloemendaal weinig op heeft met openbaarheid van bestuur. Een meer volwassen uitleg voedt het idee dat hier sprake is van een doofpot.

Toch is er ook één valide reden te bedenken -in het voordeel van de Bloemendaalse burgemeester en wethouders- waarom de gewobte besluitenlijst niet is geopenbaard. Dat is omdat het wob-verzoek alleen vraagt ‘alle besluiten’ te openbaren. En een document zonder rechtsgeldige handtekening kun je moeilijk opvatten als een besluit.

 

Lees ook:

Adviescommissie: Openbaar geheimhoudingsbesluit

Geheime besluiten zonder handtekening: Welkom in Bloemendaal

3 Comments

  1. rob slewe 10 november 2018 at 12:14

    Het probleem bij de Wet openbaarheid Bestuur is het gebrek aan sancties op het moment dat dezelfde wet wordt overtreden. Het heeft geen enkel vervolgd als stukken bewust worden vernietigd, achtergehouden of dat er over gelogen wordt bij de rechter. Zolang dat nog kan gaat de overheid gewoon ongestraft door.

  2. Fred Vos 12 november 2018 at 18:35

    Dit is voor mij democratie op zijn best!

  3. Bas de Groot 12 november 2018 at 20:28

    Is een handtekening een condicio sine qua non voor een besluit zoals hier aan de orde?

Laat een antwoord achter aan Bas de Groot Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *